مقاله حاشیه نشینی؛ مبانی، تاریخچه و نظریات

چکیده

گسترش شهر نشینی توام با فرآیند و پویشهایی است که گاه حتی موجب تهدید حیات شهرنشینان میگردد. حاشیه نشینی و اسکان غیر رسمی پدیده ای است که به دنبال تحولات ساختاری و بروز مسائل و مشکلات اقتصادی – اجتماعی مانند جریان سریع شهرنشینی و مهاجرت های روستایی لجام گسیخته در بیشتر کشورهای جهان، به ویژه کشورهای جهان سوم پدیدار گردیده است. این مشکل شهری صرفا مسئله ای کالبدی و فیزیکی نمیباشد و از عوامل کلان ساختاری در سطح ملی و منطقه ای ناشی میشود.

شرایط نابرابری اجتماعی، فقر اقتصادی، سطح پایین آموزش، نبود امکانات مختلف، تنوع گروهها و اقلیتها با فرهنگهای متفاوت، بیکاری، نبود سرمایهء کافی جهت سرمایه گذاری و عدم رغبت سرمایه گذاران و در نهایت عدم توجه کافی به چنین مناطقی زمینه های گسترش آنها را فراهم ساخته و تبع آن مخاطرات بسیاری را برای شهرها و البته ساکنین این مناطق فراهم نموده است.

این پدیده هم در کشورهای توسعه یافته و هم در کشورهای در حال توسعه وجود داشته ودارد و تفاوت آن در کشورهای توسعه یافته با کشورهای در حال توسعه ، از حیث ریشه های تاریخی به وجود آورنده آن و رفتار کالبدی و اجتماعی آن می باشد. کشور ایران نیز از این پدیده مصون نمانده است و به دلیل گستردگی و اهمیت آن پژوهشهای فراوانی بر این پدیده متمرکز شده و همچنین نیاز است که بصورت علمی ابعاد دقیق تری از این مساله بررسی گردد.

در این راستا رویکردها دیدگاههای مختلفی در خصوص تجزیه و تحلیل مناطق حاشیه نشین و شیوه برخورد با آنها وجود دارد که از منظر رشته های مختلفی نظیر علوم اجتماعی، جغرافیا، برنامه ریزی شهری، شهرسازی و … به آن می پردازد.

این نوشتار با دیدگاه تخصصی در بیش از ۱۰۰ صفحه و با استفاده از منابع متعدد تدوین شده و در آن مبانی ، مفاهیم ، تعاریف ، نظریات و رویکردها، علل و عوامل ، پیامدها، موارد قانونی و راهکارها در خصوص مساله حاشیه نشینی مطرح گردیده و می تواند مورد استفاده دانشجویان کارشناسی، کارشناسی ارشد و دکتری و نیز محققان و برنامه ریزان در رشته های جغرافیا ، علوم اجتماعی، شهرشناسی و شهرسازی قرار گیرد.

 

hashie2

فهرست مطالب

چکیده

مقدمه

مفاهیم و اصطلاحات مربوط به پژوهشهای حاشیه نشینی ( ترمینولوژی)

مهاجرت و انواع آن

مهاجرت قطعی

مهاجرت موقت یا فصلی

مهاجرت دسته جمعی

مهاجرت فردی

تقسیم بندی مهاجرت از رویکردی دیگر

مهاجرت مستقیم

مهاجرت غیر مستقیم

مهاجرت نیمه مستقیم

اسکان و حاشیه نشینی

اسکان غیر قانونی( عدوانی)

حاشیه نشینی یا اسکان غیر رسمی

زاغه نشینی

آلونک نشینی

حلبی آباد

اتاق نشینی

کپر

مجموعه های مسکونی کارگری

سر پناه اضطراری

گتو

روستای های شهری

برنامه ریزی منطقه ای و شهری

 برنامه ریزی ملی

سکونتگاههای غیر رسمی برخودار از زیر ساخت های اساسی

سکونتگاههای غیر رسمی فاقد زیر ساخت های اساسی ( غیر برخوردار)

سکونتگاههای رسمی برخوردار از  زیر ساخت های اساسی

سکونتگاههای رسمی فاقد زیر ساخت های اساسی

سکونتگاههای پر ازدحام داخل شهر و محل فعالیت های اقتصادی

مناطق توسعه نیافته پیرامونی

تعاریف حاشیه نشینی

انواع حاشیه نشینی

تقسیم بندی حاشیه نشینی بر اساس محل سکونت اولیه

تقسیم بندی حاشیه نشینی از نظر ویژگی حاشیه نشین ها

تقسیم بندی حاشیه نشینی بر اساس جنبه های حاشیه نشینی

تاریخچـه حاشیـه‌نشینـی

اصطلاح حاشیـه‌نشینـی در کشورهای مختلف جهان

نگاهی به رشـد سریع شهرنشینی و گسترش حاشیـه‌نشینـی در جهان

پیشینـه مطالعات حاشیه نشینی

مطالعات داخلی حاشیه نشینی

مطالعات خارجـی حاشیه نشینی

نظریـه‌های مرتبط با حاشیـه‌نشینـی

نظریه رابرت پـارک درمورد  حاشیه‌نشینـی

نظریه پـل میـدوز در مورد حاشیه‌نشینـی

نظریه مارشـال کلینارد در مورد حاشیه‌نشینی

نطریه کولیـن و حاشیه‌نشینی

نظریه ارنسـت برگـس  در مورد حاشیه‌نشینـی

نظریه کلـود گـرون  در مورد حاشیه‌نشینـی

نظریه  ایـورت استونکویست درمورد  حاشیه نشینـی

نظریه  آندره گونـدر فرانـک  درمورد حاشیه‌نشینی

نظریه مانوئـل کاستلـز در مورد حاشیه‌نشینی

نظریه  سعید زاهـد زاهدانـی در مورد حاشیه‌نشینی

نظریه  پرویـز پیـران در مورد حاشیه نشینی

نظریات و تئوری های جرم شناسی و فساد در خصوص تاثیر محیط بر ارتکاب جرایم

مکتب محیط اجتماعی و فرهنگی

تئوری ادوین ساترلند

 نظریه مرتن

نظریه  لویدتکه/شوایتزر

فرآینـد شکل‌گیـری و گسترش حاشیـه‌نشینـی

مرحلـه اول : شکل‌گیـری اولیـه

مرحلـه دوم : دوره انتقـال و گـذار سکونتگاه

مرحلـه سـوم : دوره پیوستگـی، انسجام و ثبات نسبـی

مشخّصات فیزیکی و ویژگی‌های اجتماعی مناطق حاشیـه‌نشین

مهاجرت و حاشیه نشینی در ایران

علل و عوامـل مؤثّـر بر شکل‌گیری حاشیـه‌نشینـی

پیامدهای حاشیه نشینی

مسائـل اجتماعـی ناشی از حاشیـه‌نشینـی

پیامدهای حاشیه نشینی در شهر

رهیافت­های برخورد با حاشیه­نشینی

رویکردتوانمندسازی

بررسی قوانین مرتبط با حاشیه نشینی و عملکرد آن

‏راهکارهایی برای مدیریت شهری جهت پیشگیری و ساماندهی حاشیه نشینی

منابع

 

مقاله حاشیه نشینی؛ مبانی، تاریخچه و نظریات
قیمت : 6300 تومان
حجم فایل : مگابایت
DocFile
۶ مرداد ۱۳۹۲
76 بازدید

 برچسب ها: